Zamknij

Separacja - co to jest, wniosek, skutki. Separacja a rozwód

05.03.2021
Aktualizacja: 05.03.2021 14:22
Separacja w małżeństwie jest trudną sytuacją.
fot. Shutterstock

Separacja to sytuacja w małżeństwie, która jeśli zostanie sformalizowana, pociąga za sobą przewidziane w prawie skutki. Dla wielu jest swego rodzaju „ostatnią szansą” przed podjęciem decyzji o rozwodzie.

Separacja to instytucja prawna, która uregulowana została w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Pojęciem tym określa się także zespół okoliczności, który zaistniał między małżonkami, ale nie został sformalizowany. Czym jest separacja faktyczna, a czym separacja orzekana przez sąd? Jakie są różnice między separacją a rozwodem? Jak złożyć stosowny wniosek i jakie są jego koszty?

Zobacz także: 8 oczekiwań wobec partnera, które zniszczą każdy związek. Nie popełniaj tych błędów!

Separacja - co to jest? 

Rozróżnić należy dwa rodzaje separacji: 

  • separację faktyczną, 
  • separację orzekaną przez sąd. 

separacji faktycznej mówimy wtedy, gdy pożycie małżonków nie układa się, jeśli z jakichś powodów nie mieszkają oni razem lub jeśli mimo wspólnego zamieszkiwania, każde z nich prowadzi osobne życie. Taka separacja małżeńska nie pociąga za sobą żadnych skutków prawnych. Jest to swego rodzaju separacja nieformalna. Jeżeli między małżonkami doszło jednak do zupełnego rozkładu pożycia i potwierdzi to mocą orzeczenia sąd, wówczas mówimy o separacji uregulowanej przepisami prawa

Czym jest zupełny rozkład pożycia? Mówimy o nim wtedy, kiedy między małżonkami dochodzi do ustania więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej. To właśnie ich brak można określić jako przyczynę separacji. Powodów ustania więzi należy poszukiwać zaś indywidualnie i nie są one brane pod uwagę przy orzeczeniu sądu. 

Zobacz także: Poczucie bezpieczeństwa - czym jest i jak wpływa na związek?

Wniosek o separację 

Separację sąd może orzec wyłącznie na wniosek jednego z małżonków. Wniosek o separację należy złożyć do sądu okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania małżonków. Pozew o separację powinien zawierać elementy przewidziane przepisami prawa, można także skorzystać z gotowych wzorów pozwu o separację. Gdzie znaleźć wzór wniosku o separację? Dostępne są one w internecie - zarówno na stronach sądów oraz instytucji wspierających małżonków w różnej sytuacji życiowej. 

Wniosek musi zawierać uzasadnienie. Uzasadnienie pozwu o separację to część, w której powód, czyli wnioskujący o separację małżonek, powinien wskazać wszystkie okoliczności, które spowodowały rozkład pożycia. Na ich poparcie należy przedstawić także stosowne dowody.  

Jakie są koszty separacji? Stanowią je koszty stałej opłaty od pozwu oraz reprezentacji przez pełnomocnika, jeśli strona chce z takiej pomocy specjalisty skorzystać. Stała opłata w przypadku zgodnego wniosku o separację wynosi sto złotych, zaś w razie sprawy z orzekaniem o winie - sześćset złotych. 

Skutki separacji 

Separacja pociąga za sobą określone skutki. Nie są one tak daleko idące jak w przypadku rozwodu, w istotny sposób wpływają jednak na życie małżonków. Najważniejsze sfery, na które oddziałuje separacja to: 

  • separacja a rozdzielność majątkowa - między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa,
  • separacja a dziedziczenie - następuje odsunięcie od dziedziczenia ustawowego,
  • separacja a alimenty - separacja pociąga za sobą zasądzenie obowiązku alimentacyjnego na małoletnie dzieci, a ponadto małżonkowie pozostający w separacji zobowiązani są do wzajemnej pomocy,
  • separacja a dzieci - na skutek separacji następuje uchylenie domniemania, że dziecko, które urodziło się w jej trakcie, jest dzieckiem męża matki; w kontekście dziecka warto zauważyć także, że sąd nie może orzec separacji, jeśli miałoby na niej ucierpieć dobro małoletnich dzieci.  

Zobacz także: Tę zmianę w partnerze trudno zauważyć. Uważaj, może świadczyć o końcu związku
Separacja a rozwód 

W myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego orzeczenie separacji wywołuje skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. Wyjątek stanowią okoliczności wprost wskazane w kodeksie. Jakie są zatem różnice między separacją a rozwodem? 

Podstawową różnicą jest to, że separacja, mimo że uchyla wspólnotę małżeńską, nie powoduje ustania małżeństwa. W konsekwencji tego po jej orzeczeniu nie jest możliwe zawarcie nowego związku małżeńskiego. Jeśli zaś sąd orzeknie rozwód, dochodzi do rozwiązania małżeństwa, a były małżonek może je zawrzeć ponownie. 

Różnice separacji a rozwodu dotyczą także samych przesłanek ich orzeczenia. W przypadku separacji rozkład pożycia musi być zupełny, nie musi być jednak trwały. Przesłanką orzeczenia rozwodu jest zaś trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Warto zauważyć, że przepisy nie określają ile maksymalnie może trwać separacja, a także nie wskazują, że jej orzeczenie musi poprzedzać złożeniu pozwu o rozwód.