Zamknij

Czarny kot - symbolika, przesądy i ciekawostki

03.03.2021
Aktualizacja: 03.03.2021 16:48
czarny kot
fot. Shutterstock

Czarny kot od wieków budził u ludzi skrajne emocje. Dla jednych symbol pecha, dla innych szczęścia, a dla niektórych - bratnia dusza i oddany przyjaciel. Bez względu na to jakie znaczenie mu przypisujemy, zajmuje szczególne miejsce w wielu kulturach na świecie. 

Kot to bez wątpienia jedno z najpopularniejszych zwierząt domowych. Mimo że uznaje się go za indywidualistę, zwolennicy kotów twierdzą, że trudno o bardziej oddanego przyjaciela. Wśród dziesiątek ras i umaszczeń jedno zwraca szczególną uwagę. Co oznacza czarny kot? Skąd wzięły się przesądy na jego temat i jakie miejsce zajmuje we współczesnej kulturze? 

Czarny kot - cechy i geneza znaczenia 

Czarne umaszczenie spotykane jest nie tylko u kota domowego, ale także u jedenastu gatunków dzikich kotów. Naukowcy nie są zgodni skąd pochodzi kolor futra czarnego kota. Niektórzy twierdzą, że melanizm powstał jako efekt przystosowania się do środowiska, czyli w przypadku dzikich kotów - gęstej dżungli. Inni twierdzą zaś, że był to skuteczny sposób walki z patogenami. Melanizm, który częściej dotyczy kocurów niż kotek, łączy się na ogół z brunatną lub czarną barwą skóry oraz żółtymi oczami. Czarny kot z niebieskimi oczami to rzadkość. Taki kolor tęczówki oznacza, że oczy kota nigdy się nie wybarwiły. 

Koty od zawsze łączone były z tajemniczymi istotami. Poszukiwano w nich boskości, a w czarnym kocie dopatrywano się złych mocy. Skąd wzięło się przekonanie o nieszczęściu, które niesie ze sobą czarny kot? Germańska bogini Freja, uznawana za pierwowzór czarownicy, w swoim zaprzęgu miała dwa skrzydlate koty. To właśnie od niej pochodzą średniowieczne prześladowania czarownic i czarnych kotów, które kojarzono z diabłem. 

Zobacz takżeŚnił ci się kot? Zobacz, co oznaczają sny o małych lub miauczących futrzakach

Czarne koty a średniowieczne czarownice 

W średniowieczu, kiedy odbywały się polowania na czarownice, wierzono, że czarne koty były oznaką uprawiania czarów i konszachtów z diabłem. Początkowo to właśnie koty należące do kobiety parającej się czarną magią były palone na stosie, wieszane, topione lub zamurowywane w ścianach. Ponieważ czarne koty uznawane były za wysłannika diabła, a nawet za jego wcielenie, w okresie Wielkiego Postu były tępione ze szczególną gorliwością.  

Według wierzeń czarne koty miały także na polecenie czarownic wędrować od domu do domu, aby rzucać zły urok na ludzi. Twierdzono też, że czarownice potrafią przybrać postać kota i pod osłoną nocy niewidoczne szkodzić ludziom oraz porywać dzieci. Kiedy jednak w XIII wieku papież Grzegorz IX wydał bullę zezwalającą na zabijanie czarnych kotów, co zbiegło się w czasie z epidemią dżumy, ludzie zaczęli nieco przychylniej patrzeć na te zwierzęta. Koty zjadały bowiem szczury, które - jak sądzono - przenosiły chorobę. Zmniejszenie liczby kotów w miastach tym samym pogorszyłoby sytuację.  

Co oznacza czarny kot? 

W dzisiejszych czasach czarny kot nadal najbardziej kojarzony jest z pechem i nieszczęściem. Powszechny jest zabobon, zgodnie z którym jeżeli kot przebiegnie drogę, wydarzy się coś złego. Skuteczną receptą na złą wróżbę ma być splunięcie za siebie. W okultyzmie zaś czarny kot odbija złe emocje, klątwy i złorzeczenia. Za jego sprawą wracają one do nadawcy, co z jednej strony czyni go skutecznym talizmanem, z drugiej niebezpiecznym narzędziem do odwracania złych mocy. 

Zobacz także: Jak zrobić drapak dla kota - sposoby nie tylko dla majsterkowiczów

Czarny kot - sennik 

Nie bez znaczenia jest także sen o czarnym kocie. Według sennika czarny kot nie jest oznaką niczego dobrego. To zapowiedź pecha lub niepowodzeń finansowych. Może oznaczać też chorobę lub zdradę. Co ważne, czarny kot we śnie nie musi wiązać się z negatywnymi skutkami dla osoby, która go wyśniła, ale może dotyczyć kogoś bliskiego. Zawsze jest zatem przestrogą i wymusza większą czujność. 

Kot czarny w kulturach 

Nie we wszystkich kulturach czarny kot jest negatywnie kojarzony. Warto wspomnieć więc choćby o kilku, w których utożsamiany jest z pozytywnymi zdarzeniami. 

We Francji uważa się, że czarny kot przynosi szczęście mieszkańcom domu. Jeśli natomiast kichnie w pobliżu panny młodej w dniu ślubu, małżeństwo będzie udane. Kot o czarnym umaszczeniu, który usiądzie na kolanach ciężarnej kobiety ma oznaczać przyjście na świat chłopca. 

Według Japończyków czarne koty przyciągają bogactwo. To właśnie dlatego w Japonii bardzo ważną rolę odgrywa postać Maneki-neko. Talizman w postaci kota ma przynosić pieniądze i pomyślność w finansach. W Kraju Kwitnącej Wiśni czarny kot odstrasza także złe moce i demony, a samotnym kobietom pomaga znaleźć prawdziwą miłość. 

Szczególne znaczenie czarny kot ma dla Anglików. Jego zobaczenie ma przynosić szczęście, siedmiokrotne pogłaskanie przed rozpoczęciem gry hazardowej jest sposobem na wygraną, zaś kupienie czarnego kota małej dziewczynce zapewni jej wielu adoratorów. Jeśli wręczymy go pannie młodej w dniu ślubu, przyniesie pomyślność w małżeństwie. 

Dzień Czarnego Kota 

Znaczenie czarnych kotów w kulturze i historii jest tak duże, że doczekały się one także swojego święta. Warto zauważyć, że jest to jedyne umaszczenie, które świętuje nie tylko 17 lutego, czyli w Światowy Dzień Kota. Włoskie Stowarzyszenie Obrony Zwierząt i Środowiska oraz Ruch Obrony Czarnych Kotów w 2007 roku ustanowili Światowy Dzień Czarnego Kota, który przypada 17 listopada. Co ciekawe, data jest symboliczna - liczba ta uważana jest we Włoszech za pechową. Święto to nie zostało uchwalone tylko dla przyjemności entuzjastów czarnych kotów. Ma ono zwrócić uwagę na potrzebę walki z uprzedzeniami i przesądami. Twórcy Dnia Czarnego Kota podkreślają także konieczność opieki nad tymi zwierzętami, które we Włoszech przedstawia się w negatywnym świetle. 

Zobacz także: Co wiesz o kotach? Quiz dla prawdziwych kociarzy!

Czarny kot - ciekawostki 

Czarny kot stał się również inspiracją dla wielu przedstawicieli świat sztuki, filmu i literatury. Historia sztuki zna wielu malarzy, którzy szczególną sympatią darzyli koty i przekładali ją na swoją twórczość. Wielkim miłośnikiem kotów był między innymi Pablo Picasso, który jednak przedstawiał je w swoich dziełach jako krwiożercze bestie. Koty były także bohaterami obrazów francuskiego ekspresjonisty Henri Matisse’a, w tym portretu „Dziewczyna z czarnym kotem”. Nie sposób nie wymienić także filmowych inspiracji, choćby w kontekście kontrastów - „Czarny kot, biały kot” Emira Kusturicy. 

Ze znaczeniami jakie przypisuje się czarnym kotom wiąże się także wiele ciekawostek. 

  1. Pojawienie się czarnego kota w dniu premiery niedaleko sceny lub teatru zwiastuje dobre recenzje sztuki. 
  2. Czarny kot na pokładzie statku gwarantuje sprzyjającą pogodę i bezpieczną podróż. 
  3. Czarne koty są bardziej przyjazne i spokojne niż koty o innym umaszczeniu.  
  4. Większość spotykanych współcześnie czarnych kotów nie jest w rzeczywistości czarna. Na ogół posiadają one domieszkę jasnego futra lub chociaż jeden biały punkt. To skutek średniowiecznych polowań na czarownice.