Zamknij

Rośliny miododajne - jakie kwiaty lubią pszczoły?

24.02.2021
Aktualizacja: 24.02.2021 12:17
Które rośliny możemy nazwać miododajnymi?
fot. Shutterstock

Rośliny miododajne pełnią szereg ważnych funkcji w ekosystemie. Wystarczy sięgnąć po wielki atlas roślin miododajnych, by dowiedzieć się o nich więcej. Można skorzystać również z krótkiego vademecum, jakim jest ten artykuł.

Znajomość fauny i flory jest niezbędna, gdy chcemy żyć w zgodzie z naturą. Jeśli chcecie wiedzieć jakie gatunki roślin są miododajne oraz jakie rośliny sadzić dla pszczół, to zachęcamy do zapoznania się z artykułem. 

Zobacz także: Co oznaczają pszczoły we śnie? Na szczęście to najczęściej dobry omen!

Najbardziej popularne rośliny miododajne - tabela 

Rośliny miododajne produkują nektar, pyłek bądź spadź. Określane są mianem kwiatów miododajnych lub roślinami pszczelarskimi. Każda roślina miododajna to dla pszczół pokarm oraz dostarczyciel niezbędnych składników pokarmowych, niezbędnych zarówno do produkcji miodu, jak i do rozmnażania się. Dlatego pszczelarze muszą wiedzieć jakie kwiaty lubią pszczoły, by zapewnić im optymalne warunki rozwoju. Istnieje bardzo dużo roślin miododajnych, tabela poniżej przedstawia najpopularniejsze z nich oraz pokazuje ile miodu i pyłku mogą dzięki nim wyprodukować pszczoły. 

Roślina miododajna  Wydajność miodowa kg/ha  Wydajność pyłkowa kg/ha  Rodzaj rośliny 
Kasztanowiec zwyczajny  50  25  Drzewa i krzewy 
Lipa drobnolistna  200  35 
Akacja  65  15 
Wierzba iwa  25-35  30-45 
Irga błyszcząca  340  12 
Śnieguliczka biała  190  10 
Śliwa domowa  50  10-15 
Wiśnia pospolita  20-30  14 
Gryka  115-300  25  Rośliny uprawne i chwasty 
Nostrzyk żółty i lekarski  680  30 
Mniszek lekarski  20  200 
Nawłoć późna  700-800  50 
Facelia  150-600  150-350 
Gorczyca biała konsumpcyjna  30-160  60-100 
Koniczyna biała  60-110  20-30 
Koniczyna czerwona  80-180  20-50 
Lucerna siewna  50-190   70-320 
Chaber nadreński  500-600  260 
Rożnik przerośnięty  550  200-300 
Niecierpek Roylego  700  400 
Nostrzyk biały (dwuletni)  680  40-100 
Kocimiętka naga  800  50 
Mikołajek płaskolistny  700  100 
Dzielżan jesienny  450  45 

[1] 

Zobacz także: Jak rozpoznać prawdziwy miód? Jest na to kilka trików

Rośliny miododajne - przykładowe gatunki 

Drzewa i krzewy głównie dostarczają pyłku oraz nektaru pszczołom w okresie wiosennym. Dzięki temu owady mogą się dalej rozmnażać oraz ułatwiać rozwój drzewom, poprzez wcześniejsze zapylenie ich kwiatów. Przykładami tych drzew są: 

  • wierzba, 
  • leszczyna, 
  • klon, 
  • jabłoń, 
  • wiśnia. 

Chwasty na łąkach i ogródkach to rośliny miododajne wieloletnie. Charakteryzują się różnorodnością, a należą do nich: 

  • chaber, 
  • kocimiętka, 
  • szałwia, 
  • wrzosy, 
  • oregano.  

Wabią pszczoły intensywnym zapachem oraz żywymi barwami. Różnią się czasem kwitnienia i przekwitania. Dzięki temu te kwiaty miododajne dostępne są dla pszczół od wiosny do jesieni. 

Uprawne rośliny miododajne wykorzystywane są też przez ludzi przy produkcji miodu. Plantacje uli są zakładane pod uprawę roślin, które obfitują w kwiaty miododajne. Zaliczyć do nich można grykę zwyczajną i rzepak. 

Wysoko wydajnościowe rośliny miododajne to: 

  • chaber bławatek, 
  • lebiodka pospolita, 
  • lipa szerokolistna i drobnolistna. 

Wydajność określa się jako wzorcową miarę miodu zebranego na obszarze jednego hektara z rośliny miododajnej przy optymalnym rozwoju. 

Zobacz także: Jak zrobić miód pitny? Wypróbuj nasz przepis na napój domowej roboty

Wydajne miododajne rośliny - krótka charakterystyka poszczególnych gatunków 

  • Facelia 

Do najbardziej popularnych roślin miododajnych, a przy tym najbardziej wydajnych, należy facelia błękitna. Jeden hektar uprawy tej rośliny daje około 300 kg miodu. Kwiaty miododajne facelii zakwitają w około 50 dni i dostarczają pszczołom pokarmu przez półtora miesiąca, od czerwca do sierpnia. Najlepszym okresem wysiewu jest przełom marca i kwietnia, dopuszczalny jest również wysiew w sierpniu, który przeznaczony jest na poplon. 

  • Oregano 

Lebiodka pospolita, znana bardziej jako oregano, to roślina, która może dać aż 500-900 kg miodu z jednego hektara odwiedzanego przez pracowite pszczoły. Uprawa tej rośliny miododajnej nie jest trudna - można ją hodować nawet w ogrodzie lub w doniczce. Jeśli zasiejemy ją na wiosnę, zakwitnie w lipcu i będzie utrzymywać kwiaty do końca sierpnia. Ciekawostką jest, że roślina wydziela silną, wyrazistą woń, która zwabia owady, co w rezultacie owocuje dużą produkcją miodu

  • Nawłoć 

Wydajność miodowa jesiennej nawłoci jest bardzo duża i wynosi 700-800 kg/ha. Jej żółte kwiatostany przyciągają pszczoły zapachem, a i dla ludzkiego oka są bardzo atrakcyjne. Nawłoć często porasta łąki i brzegi lasów oraz nieużytki, jednak jest to roślina, którą warto sadzić w ogrodzie, gdyż jej wysokie kępy mają piękny zapach i przez prawie całą jesień będą rozświetlać ogród żółtą, słoneczną barwą. 

  • Lawenda 

Lawenda wąskolistna znana jest chyba wszystkim głównie z pięknego zapachu. Pszczołom również ten zapach się podoba i dzięki temu wydajność miodowa tej rośliny wynosi 250 kg/ha. Lawenda jest półkrzewem, który może osiągnąć wysokość 90 cm. Tę piękną fioletową roślinę sieje się wczesną wiosną, a pierwsze kwiat można zaobserwować pod koniec czerwca i cieszyć się ich widokiem do końca lipca. 

  • Nostrzyk biały 

Osobom, które nie interesowały się dotąd fachem pszczelarskim, ta nazwa będzie raczej obca. Nostrzyk biały jest jednak bardzo wydajną rośliną miododajną, gdyż jego nektar pszczoły zbierają nawet w czasie suszy. Z jednego hektara pszczoły mogą zebrać nawet 680 kg nektaru, który oczywiście później przekształcany jest na pyszny miód. Roślina ta posiada drobne białe kwiaty i kwitnie prawie przez całe lato. Nostrzyk nie jest wymagający - zdrowo rośnie w praktycznie każdych warunkach. 

  • Niecierpek Roylego 

To roślina, która przy dobrym stanowisku potrafi osiągnąć nawet dwa metry wysokości. Kwiaty niecierpka są różowe i słodko pachną. Ich wydajność miodowa wynosi aż 700 kg na hektar. Kwiaty pojawiają się w lipcu i cieszą oczy aż do października. Na początku kwitnienia pszczoły mają konkurencję, ponieważ niecierpka lubią odwiedzać trzmiele, jednak w późniejszym czasie można też zauważyć pracujące w kwiatach pszczoły. 

  • Mniszek lekarski 

Powszechnie znana jako mlecz i dmuchawiec roślina o nazwie mniszek lekarski nie jest może najbardziej wydajna miodowo (jedynie 20 kg/ha), lecz umieściliśmy ją w tym zestawieniu ze względu na jej inne walory. Z mniszka lekarskiego robi się nie tylko miód, ale też syrop, który działa przeciwcukrzycowo, moczopędnie, pomaga w dolegliwościach skórnych, żołądkowych i poprawia odporność. Miód z tej rośliny jest niezwykle skuteczny w leczeniu kaszlu i infekcji dróg oddechowych. 

  • Czyściec prosty 

Ta roślina miododajna kwitnie od czerwca do sierpnia, a jej wydajność miodowa wynosi 500 kg/ha. Czyściec jest rośliną wieloletnią, ma lecznicze właściwości, wykazuje działanie przeciwzapalne, antyseptyczne, ściągające i uspokajające. Jest również stosowana przeczyszczająco i wymiotnie, a także znajduje zastosowanie w leczeniu przeziębień, migreny i zapalenia zębów. 

  • Esparceta (sparceta siewna) 

Wydajność miodowa tej rośliny wynosi 80 do 180 kg/ha. Esparceta przyjemnie pachnie, a jej kwitnienie rozpoczyna się pod koniec maja i trwa przez cały czerwiec. Sparceta siewna jest też wykorzystywana przez rolników jako pełnowartościowa i wysokobiałkowa pasza dla bydła. Roślina dorasta do 40-70 cm, a jej kwiaty są koloru różowego i układają się w kiście na szczytach łodyg. 

  • Gorczyca biała konsumpcyjna 

Nazwa tej rośliny jest nieco myląca, gdyż gorczyca wcale nie posiada białych kwiatów. Jej żółte kwiatostany są chętnie odwiedzane przez pszczoły, gdyż wydzielają sporo nektaru. Wydajność miodowa tej rośliny wynosi od 30 do 160 kg/ha. W nasionach gorczycy znajduje się olej, który używany jest do przyprawiania konserw oraz do wytwarzania musztardy. 

  • Kocimiętka naga 

Tę roślinę kojarzą zapewne właściciele kotów, którzy prawdopodobnie nie wiedzą, że jest ona używana nie tylko do zwabiana kotów i do przygotowanych im posłań, lecz również do produkcji miodu. Wydajność miodowa kocimiętki sięga aż 800 kg/ha, jednak roślina ta w Polsce występuje jedynie na południu. Roślina zakwita pod koniec czerwca i kwitnie tylko pięć tygodni. Wydziela zapach zawierający olejki eteryczne, które z kolei mają w składzie substancje feromonowe, a to przyciąga nie tylko kocie, ale i ludzkie nosy.

Zobacz także: Domowa maseczka z miodu rozwiąże twoje problemy skórne. Poznaj właściwości tego cudownego kosmetyku 

Jakie rodzaje miodów możemy dostać na polskim rynku? 

Na koniec przedstawimy zestawienie najpopularniejszych miodów dostępnych na polskim rynku i ich krótką charakterystykę. 

Rodzaj miodu  Właściwości 
Gryczany  Ten miód pozyskiwany jest z gryki zwyczajnej. Ma ciemną barwę i zawiera żelazo oraz witaminę C. Pomaga zwalczyć dolegliwości związane z układem krążenia, w tym na tle miażdżycowym. Przyspiesza gojenie się ran, ma właściwości uspokajające i jest naturalnym sposobem na wzmocnienie odporności. 
Akacjowy  Produkowany jest przez pszczoły z robinii akacjowej, a jego barwa jest jasno-bursztynowa - prawie przezroczysta. Jest bardzo słodki i wykazuje właściwości regenerujące organizm. Skutecznie wspiera leczenie zapalenia górnych dróg oddechowych, schorzeń nerek i układu moczowego, a także działa uspokajająco. 
Spadziowy  Miód spadziowy powstaje z soku kilku drzew, takich jak modrzew, sosna, klon, dąb, świerk czy jodła. Ma działanie przeciwzapalne i wykrztuśne, dzięki czemu jest nieocenionym wsparciem w leczeniu chorób oskrzeli i płuc. Co ciekawe, miód ten zapobiega tworzeniu się kamienia nazębnego oraz ma właściwości odtruwające. 
Wielokwiatowy  Jak sama nazwa wskazuje, ten miód powstaje z nektaru wielu kwiatów, dlatego jest zwany również miodem tysiąca kwiatów. Ma jasny kolor i delikatny zapach oraz ma najmniej kalorii ze wszystkich miodów. Stosowany jest w profilaktyce chorób serca i podczas problemów z wątrobą. Jest też naturalnym antybiotykiem. 
Lipowy  Pozyskiwany jest z lipy szerokolistnej i drobnolistnej, a jego kolor można określić jako jasnożółty. Działa antyseptycznie, przeciwskurczowo, napotnie, przeciwgorączkowo, wykrztuśnie, lekko nasennie i uspokajająco. Miód lipowy może także obniżyć gorączkę i wspomóc w leczeniu schorzeń reumatycznych. 
Wrzosowy  Zawiera naturalne olejki eteryczne, zatem pięknie pachnie i jeszcze lepiej smakuje. Jest doskonałym wzmacniaczem leczenia grypy i przeziębienia, gdyż posiada właściwości rozgrzewające. Jest polecany również podczas leczenia chorób układu pokarmowego, serca i układu krążenia, dróg moczowych oraz oczu. 
Rzepakowy  W stanie płynnym ten miód jest prawie bezbarwny, najczęściej jednak kupimy go w stanie skrystalizowanym o barwie białej. Jest szczególnie pomocny w leczeniu wątroby, trzustki, nerek, układu pokarmowego, wrzodów żołądka i dwunastnicy, gdyż zawiera magnez, bor, żelazo i potas. 
Malinowy  Ten jasnożółty miód zachwyca pięknym zapachem malin i słodkim smakiem. Ma działanie antyseptyczne, rozgrzewające i przeciwgorączkowe. Sprawdzi się podczas leczenia przeziębień i zapaleń górnych dróg oddechowych, a także stosuje się go w nieżycie żołądka, jelit i niedokrwistości. 
Koniczynowy  Choć wydawać by się mogło, że tak pospolita roślina, jaką jest koniczyna nie może mieć żadnych właściwości leczniczych, to jednak miód powstały z jej kwiatów ma kilka prozdrowotnych cech. Miód koniczynowy pomaga w leczeniu biegunki, zapalenia oskrzeli i zatrzymania moczu. Działa wykrztuśnie i przeciwzapalnie. 
Nawłociowy  Ten bursztynowy miód ma lekko kwaskowy smak i odznacza się wysoką aktywnością antybiotyczną. Znakomicie wspiera leczenie chorób prostaty i dróg moczowych, zapalenia jelit oraz biegunki. Sprawdzi się także w trakcie leczenia grypy i przeziębienia oraz gdy chcemy obniżyć ciśnienie krwi. 

[2] 

To cenne wiedzieć, jakie kwiaty lubią pszczoły, ponieważ od nich zależy kondycja całego ekosystemu, w tym jakość życia ludzi. Jak widać, kwiatów miododajnych jest wiele odmian, warto je znać, by orientować się, jakie rośliny sadzić dla pszczół w swoim ogrodzie lub nawet na balkonie. Rodzajów miodów również bardzo dużo, powyżej wyszczególniliśmy tylko te najbardziej znane i najłatwiejsze do zdobycia. Dobrze jest też orientować się jaki miód pomoże nam i naszym bliskim na różne dolegliwości, a przy okazji mieć świadomość jak ten słodki przysmak powstał. 

 Źródła:

[1] https://pszczelarstwo.hazuka.pl/rosliny-miododajne/5-rosliny-miododajne 

https://www.sadowniczy.pl/Byliny-wieloletnie-dlugo-kwitnace-i-miododajne-cinfo-pol-413.html 

https://miodkupujeszpszczolyratujesz.pl/704 

[2]http://www.wodr.poznan.pl/baza-informacyjna/rozwoj-wsi/grupy-regionalne/profilaktyka-zdrowotna/item/9077-rodzaje-miodow-i-ich-wlasciwosci-lecznicze  

https://pzp.biz.pl/2017/12/17/rodzaje-miodow/