Zamknij

Jodła kaukaska - charakterystyka, wymagania i zastosowanie

03.04.2021
Aktualizacja: 03.04.2021 10:34
Jodła kaukaska jest często wybierana jako drzewko bożonarodzeniowe.
fot. Shutterstock

Jodła kaukaska jest popularna jako drzewko choinkowe, ponieważ igły ściętej jodły utrzymują się dłużej niż igły jodły pospolitej czy świerku pospolitego. Jednak nasz klimat nie odpowiada jej zbytnio, dlatego nie można uprawiać jej w Polsce na szeroką skalę.

Jodła kaukaska to inaczej jodła Nordmanna (Abies nordmanniana) czy też jodła normandzka. Podobnie jak jodła syberyjska, jest to gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, które rośnie naturalnie w zachodniej Azji, od Kaukazu po północno-wschodnią Turcję. W Europie jodła spotykana jest w parkach, ogrodach i lasach. W swoim naturalnym środowisku jodła kaukaska rośnie w okolicach górzystych, gdzie są chłodne i niezbyt suche lata oraz bardzo ostre zimy. Dlatego właśnie w naszych warunkach gorzej znosi suche powietrze i upały latem niż zimowe mrozy. Miękkie, pozbawione żywicy drewno, cenione jest w ojczyźnie jodły jako materiał do produkcji celulozy i papieru. W Europie jodły kaukaskie są uprawiane przede wszystkim na plantacjach choinek i są one powszechnie stosowane jako drzewka choinkowe, ponieważ igły ściętej jodły kaukaskiej utrzymują się znacznie dłużej niż igły jodły pospolitej czy świerku pospolitego. 

Zobacz także: Czy drzewo we śnie to dobry znak? Koniecznie sprawdź, co na ten temat mówi sennik

Jodła kaukaska - co warto o niej wiedzieć? 

Jodła kaukaska w swoim naturalnym środowisku występowania może dorastać nawet do 30 metrów wysokości, a średnica pnia osiąga do dwóch metrów, jednak w ogrodach rośnie maksymalnie do dziesięciu. Rośnie dość wolno, bo po dziesięciu latach może osiągnąć zaledwie trzy metry wysokości i metr szerokości. Jej gałęzie są zazwyczaj gęsto porośnięte igłami, a drzewo jest ugałęzione aż do ziemi. Korona jest równomiernie stożkowata, a wierzchołek spiczasty. Igły są tępe lub spiczaste, od spodu mają dwa białe paski, a ich długość wynosi do czterech centymetrów. Szyszka jest wyprostowana i ma długość do 18 cm. Męskie kwiatostany są wydłużone i czerwonawe, a żeńskie nieco większe i żółto-zielone. W swojej ojczyźnie może rosnąć nawet przez 500 lat, a igły pozostają na drzewie przez wiele lat. 

Jodły kaukaskie są to zimozielone rośliny. Europie są uprawiane przede wszystkim w Danii, gdyż to właśnie tam są dla nich najlepsze warunki. Łagodny nadmorski klimat, odpowiednia wilgotność powietrza, opady, umiarkowane zimy, niezbyt upalne lata - w takim klimacie jodła czuje się najlepiej. Dania jest największym producentem i eksporterem jodeł kaukaskich w Europie. Sosna kaukaska ma specyficzne wymagania, więc w Polsce można ją uprawiać tylko w niektórych rejonach - przede wszystkim w zachodniej i południowo-wschodniej części kraju. We wschodnich rejonach kraju jodły kaukaskie mogą przemarzać. Dlatego nie da się uprawiać ich u nas na dużą skalę. Jodła kaukaska na Święta jest sprowadzana przede wszystkim z Danii. Jest to jedno z najpopularniejszych drzewek choinkowych. Drewno jodły nie wytwarza żywicy, a roślina kwitnie od kwietnia do maja. 

Zobacz także: Jak uprawiać jodłę koreańską w ogrodzie?

Wymagania i uprawa jodły kaukaskiej 

Choinka kaukaska dobrze rośnie na stanowisku ciepłym, osłoniętym od wiatru i zacisznym. Toleruje miejsce słoneczne lub lekko zacienione. Gleba powinna żyzna, próchnicza i gliniasta, a odczyn kwaśny lub lekko kwaśny. Istotna jest również odpowiednia wilgotność gleby i powietrza. Jodła potrzebuje dużej wilgotność powietrza, dlatego dobrze rośnie w okolicy jezior, a w mniej korzystnych warunkach można też spryskiwać roślinę podczas podlewania. Jodła kaukaska bardzo źle reaguje na suche i zanieczyszczone powietrze, a także na upały. Jest odporna na mróz, ale wrażliwa na gwałtowne zmiany temperatury. Jako że wcześnie zaczyna okres wegetacji, młode pędy mogą być narażone na przymrozki. To właśnie dlatego można ją uprawiać przede wszystkim w cieplejszych rejonach kraju.  

Jodły kaukaskie nie wymagają cięcia, choć ze względów estetycznych można usuwać dolne gałęzie. Źle znoszą przesadzanie, ponieważ ich system korzeniowy jest rozbudowany i posiada liczne korzenie boczne. Jodła nie wymaga też częstego nawożenia. Rozmnażanie rośliny można wykonywać przez szczepienie, natomiast gatunki są rozmnażane z nasion. Ze względu na dużą wilgotność powietrza, jaką preferuje jodła kaukaska, jest ona narażona na choroby grzybowe. Zdarza się też, że jest atakowana przez mszyce. Jodła kaukaska bardzo dobrze prezentuje się, kiedy jest posadzona pojedynczo. Sprawdza się przede wszystkim w dużych ogrodach, w parkach oraz w pobliżu stawów. Odmiany karłowe nadają się też do mniejszych ogrodów, można też sadzić je na skalniakach. 

Zobacz także: Jodła balsamiczna - jaką odmianę wybrać i jak o nią dbać?

Jodła kaukaska na święta 

Młode jodły kaukaskie są stosowane jako choinki bożonarodzeniowe i dorównują popularnością świerkom. Są też najbardziej wytrzymałe ze wszystkich drzewek bożonarodzeniowych. Igły jodły kaukaskiej zasychają, ale nie opadają, dzięki czemu taka choinka może być ozdobą przez wiele tygodni, w odróżnieniu od świerku, który szybko traci igły. Jodła jest ceniona nie tylko ze względu na swoją trwałość. Istotne jest też, że igły są elastyczne i nie kłują. Dlatego jako choinki idealnie sprawdzają się w domach, gdzie są małe dzieci. Jodła kaukaska nie wydziela też zapachu, więc jest polecana dla alergików. Warto jednak mieć na uwadze fakt, iż jest jednak droższa niż świerk. Można też kupić jodłę kaukaską w doniczce, ale nie ma pewności, że przyjmie się w gruncie, ponieważ ma rozbudowany system korzeniowy i podczas wykopywania rośliny z gruntu korzenie mogły zostać uszkodzone. Jeśli chcesz zasadzić w ogrodzie sadzonki jodły kaukaskiej z doniczki, wybierz mniejszą roślinę. Im mniejszy egzemplarz jodły, tym większa szansa, że roślina przyjmie się w ogrodzie. 

Zobacz także: Wycinanie drzew - zasady, kiedy można to robić legalnie

Odmiany jodły kaukaskiej 

Poszczególne odmiany jodły kaukaskiej mogą się różnić wyglądem igieł, osiąganym wzrostem i warunkami uprawy. Jakie odmiany cieszą się popularnością? 

  • Jodła kaukaska ‘Golden spreader - to odmiana karłowa, która charakteryzuje się powolnym wzrostem. Dobrze sprawdza się w małych ogrodach, gdzie po mniej więcej dziesięciu latach osiąga metr wysokości. Ma szerokostożkowy pokrój, jest bardzo zwarta i krzaczasta. Dobrze prezentuje się w ogrodzie.  
  • Jodła kaukaska ‘Pendula - to roślina kolekcjonerska, która wyróżnia się atrakcyjnym wyglądem. Ma zwisający pokrój, dlatego zwana jest też płaczącą jodłą. Gałęzie mogą zwisać wzdłuż pnia aż do samej ziemi. Rośnie wolno, a po około dziesięciu latach osiąga do pięciu metrów wysokości. Pasuje do małych ogrodów i parków.