Zamknij

Wielki Tydzień - post, modlitwy, kiedy się zaczyna?

04.03.2021
Aktualizacja: 04.03.2021 12:18
Kiedy zaczyna się Wielki Piątek?
fot. Shutterstock

Wielki Tydzień to w tradycji chrześcijańskiej niezwykle ważny okres, którego celem jest duchowe przygotowanie do Wielkanocy. Jaki dzień rozpoczyna Wielki Tydzień i jakie uroczystości są z nim związane?

Jest to czas upamiętniający ostatnie dni życia Chrystusa oraz przygotowujący do jego zmartwychwstania. Szczególne znaczenie Kościół nadaje następującemu wtedy Triduum Paschalnemu.  

Wielki Tydzień w kościele katolickim 

Choć Wielkanoc, wywodząca się z Paschy, posiada wielowiekową tradycję, sposób przygotowania do tego święta nie zawsze wyglądał tak samo. Początkowo obowiązujący przed Wielkanocą post trwał zaledwie trzy dni - obecnie trwa aż 40. Wraz z wydłużeniem tego okresu oczekiwania w liturgii wyróżniono również Wielki Tydzień. Jest to siedem dni bezpośrednio poprzedzających Zmartwychwstanie Pańskie, mających głębokie, symboliczne znaczenie. Odbywa się wtedy wiele obrzędów liturgicznych, które mają pomóc wiernym w jak najlepszym przygotowaniu do świąt i zrozumieniu ich prawdziwej tajemnicy. 

Zobacz także: Jaka modlitwa przy dzieleniu się jajkiem?

Który dzień rozpoczyna Wielki Tydzień? 

Wielki Tydzień zaczyna się od Niedzieli Palmowej, upamiętniającej triumfalny wjazd Jezusa do Jerozolimy. Według tradycji odbywa się wtedy uroczyste poświęcenie palm. Kolejnymi wydarzeniami wspominanymi podczas Wielkiego Tygodnia i celebrowanymi w kolejnych dniach są: 

  • nauczanie Jezusa w świątyni i przepowiednia o zburzeniu jej, 
  • Ostatnia Wieczerza, 
  • Męka Pańska i śmierć krzyżowa,
  • Zmartwychwstanie, będące sednem Wielkanocy. 

Wielki Tydzień ma niezwykle duże znaczenie w liturgii kościoła. Nie obchodzi się w tym czasie żadnych innych wspomnień czy uroczystości, zazwyczaj nie organizuje się również ślubów ani chrzcin. Wyjątek od tej reguły stanowi jedynie Niedziela Wielkanocna. 

Rozważania na Wielki Tydzień 

Główne wydarzenia w tym okresie mają miejsce podczas Triduum Paschalnego. Jest to czas modlitwy, skupienia i głębokich rozważań. Jak wygląda Triduum Paschalne? 

Rozpoczyna się w Wielki Czwartek. Odbywa się wtedy tzw. msza Wieczerzy Pańskiej. Jest to pamiątka ostatniej wieczerzy oraz ustanowienia dwóch sakramentów - Eucharystii i kapłaństwa. Podczas mszy w Wielki Czwartek śpiewany jest hymn „Chwała na Wysokości Bogu”. Po zakończeniu odbywa się uroczysta procesja do ciemnicy, gdzie przenoszony jest Najświętszy Sakrament. Później przez całą noc trwa jego adoracja. Według tradycji ołtarz kościelny pozostaje pusty - nie ma na nim nie tylko Monstrancji, ale również obrusa, świec czy jakichkolwiek innych ozdób. Powracają one dopiero w Niedzielę Wielkanocną. 

Wielki Piątek to kolejny dzień Wielkiego Tygodnia i Triduum Paschalnego, nazywany też Dniem Krzyża. Upamiętnia Mękę Pańską. Tradycyjnie o godz. 15.00 odbywa się nabożeństwo Drogi Krzyżowej, podczas którego wierni rozważają 14 stacji. Następnie odbywa się adoracja krzyża, który na znak śmierci Jezusa zostaje zasłonięty fioletowym suknem. Ostatnim etapem jest procesja do Grobu Pańskiego - specjalnie zaaranżowanego na ten czas miejsca w kościele - gdzie w większości parafii organizowane są całonocne czuwanie i adoracja. 

Wielka Sobota - zarówno w Wielki Piątek, jak i Wielką Sobotę nie odbywają się msze - są to jedyne dwa dni w roku, w którym Kościół katolicki nie sprawuje Eucharystii. Najważniejszym momentem Wielkiej Soboty jest natomiast tradycyjne święcenie pokarmów. W specjalnie przygotowanych koszyczkach przynosi się do kościoła jajka, chleb, sól i chrzan. Zwyczaj ten jest szczególnie lubiany przez dzieci. W Wielką Sobotę przez cały dzień możliwa jest również adoracja grodu i indywidualne rozważania. 

Wielka Niedziela, czyli Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego uważana jest za najważniejsze święto katolickie. Jest to wyraz ostatecznego triumfu dobra nad złem oraz życia nad śmiercią. Wielkanoc rozpoczyna się uroczystą mszą rezurekcyjną, podczas której odbywa się procesja. Rezurekcja zazwyczaj rozpoczyna się o szóstej rano. 

Zobacz także: Boże Narodzenie prawosławne. Poznaj Wigilię dla osoby prawosławnej 

Wielki tydzień - post 

Post, czyli ograniczenie liczby i jakości spożywanych pokarmów, jest elementem przygotowania do Wielkanocy. Ma on pogłębić nasze rozważania nad męką Jezusa oraz ofiarą, jaką poniósł za ludzi. Mimo że Wielki Post trwa 40 dni, nie obowiązuje on wszystkich wiernych. Oczywiście mogą oni samodzielnie podjąć jakieś wyrzeczenia - np. zrezygnować na ten czas z picia alkoholu, jedzenia słodyczy itp., jednak nie jest to obowiązek. 

Ścisły post obowiązuje natomiast w Wielki Piątek. Nie powinno się wtedy spożywać mięsa, należy również zrezygnować w obfitych posiłków. Zasada ta obowiązuje osoby powyżej 14. roku życia. Według tradycji post można przedłużyć również na Wielką Sobotę, jednak nie jest to konieczne. 

Modlitwy na Wielki Tydzień 

Wielki Tydzień wielkanocny to czas szczególnego skupienia i modlitwy. W kościele odbywa się wtedy nabożeństwo Drogi Krzyżowej i Gorzkie Żale. W wielu parafiach organizowane są rekolekcje. Każdy wierny może również modlić się indywidualnie, za pomocą znanych mu modlitw lub przygotowując specjalne, własne rozważania na Triduum Paschalne. Powinny się one opierać na zgłębianiu takich wydarzeń jak Ostatnia Wieczerza, Męka Pańska i śmierć krzyżowa. Popularna jest również tzw. modlitwa wieczernika. Aby w pełni uczestniczyć w Wielkanocy, należy także przystąpić do sakramentu pokuty. W okresie przedświątecznym spowiedź organizowana jest przez kilka dni we wszystkich kościołach. 

Życzenia na Wielki Tydzień 

Składanie świątecznych życzeń to głęboko zakorzeniony w naszej kulturze zwyczaj. Można robić to osobiście, telefonicznie lub przesyłać za pomocą poczty (zarówno tradycyjnej, jak i elektronicznej). Najczęściej przesyłamy sobie życzenia na Wielkanoc, nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by podzielić się nimi z najbliższymi również podczas Wielkiego Tygodnia. Czego można im wtedy życzyć? Z pewnością skupienia, czasu na modlitwę, nadziei i wiary w zmartwychwstanie. 

Zobacz także: Triduum Paschalne - czym jest i jak należy je obchodzić?

Przysłowia na Wielki Tydzień 

Być może nie są one powszechnie znane, funkcjonują jednak w wielu regionach. Pochodzą z mądrości ludowych i warto je znać. Do najpopularniejszych przysłów na Wielki Tydzień należą: 

  • Gdy Wielki Piątek ponury, Wielkanoc będzie bez chmury.
  • Kiedy w Wielki Piątek pada, suche lato deszczyk nam ten przepowiada.
  • W Wielką Niedzielę pogoda, duża w polu uroda.
  • Kto w Wielki Piątek sieje, ten się w żniwa śmieje.
  • Jeżeli w wielkanocną niedzielę deszcz, między Wielkanocą i Świątkami więcej słoty niż pogody.